HANEFÎ MEZHEBİNE GÖRE 32 FARZ

İslam dininde Müslümanların öğrenmesi gereken temel dinî bilgiler arasında iman, ibadet ve temizlikle ilgili farzlar önemli bir yer tutar.

Geleneksel dinî eğitimde “32 Farz” adıyla öğretilen tasnif şu şekildedir:

• İmanın şartları: 6
• İslam'ın şartları: 5
• Namazın farzları: 12
• Abdestin farzları: 4
• Guslün farzları: 3
• Teyemmümün farzları: 2

Toplam: 32 farz

Önemli not: “32 farz”, Kur'an-ı Kerim'de veya hadislerde tek bir yerde “32 farz” başlığı altında sıralanan müstakil bir liste değildir. Temel dinî bilgilerin kolay öğrenilmesi ve öğretilmesi amacıyla çeşitli farzların bir araya getirildiği geleneksel bir tasniftir.

İMANIN ŞARTLARI — 6

1. Allahü Teâlâ'ya inanmak

Allahü Teâlâ'nın varlığına ve birliğine inanmak.

2. Meleklerine inanmak

Allahü Teâlâ'nın meleklerine inanmak.

3. Kitaplarına inanmak

Allahü Teâlâ'nın peygamberlerine gönderdiği ilahî kitaplara inanmak.

4. Peygamberlerine inanmak

Allahü Teâlâ'nın gönderdiği bütün peygamberlere inanmak.

5. Ahiret gününe inanmak

Ölümden sonra dirilmeye ve ahiret hayatına inanmak.

6. Kadere inanmak

Kadere, hayır ve şerrin Allahü Teâlâ'nın takdiriyle olduğuna inanmak.

İSLAM'IN ŞARTLARI — 5

7. Kelime-i şehadet getirmek

Allah'tan başka ilah olmadığına ve Hz. Muhammed'in (s.a.v.) Allah'ın kulu ve resulü olduğuna inanıp şehadet etmek.

8. Namaz kılmak

Her gün beş vakit namazı vakitlerinde kılmak.

9. Zekât vermek

Gerekli şartları taşıyan Müslümanın malının zekâtını vermesi.

10. Ramazan orucunu tutmak

Ramazan ayında oruç tutmak.

11. Hacca gitmek

Maddî ve bedenî bakımdan gücü yeten Müslümanın ömründe bir defa hac ibadetini yerine getirmesi.

NAMAZIN FARZLARI — 12

Namazın farzları 12'dir. Bunların altısı namaza başlamadan önce yerine getirilmesi gereken şartlar, altısı ise namazın içindeki rükünlerdir.

A) Namazın Dışındaki Farzları (Şartları) — 6

12. Hadesten taharet

Abdestsizlik, cünüplük gibi hükmî kirlilik hâllerinden temizlenmek; gerektiğinde abdest veya gusül almak.

13. Necasetten taharet

Bedenin, elbisenin ve namaz kılınacak yerin namaza engel olacak maddî pisliklerden temiz olması.

14. Setr-i avret

Namazda örtülmesi dinen gerekli olan yerleri örtmek.

15. İstikbâl-i kıble

Namaz kılarken kıbleye, yani Kâbe yönüne dönmek.

16. Vakit

Kılınacak namazın vaktinin girmiş olması.

17. Niyet

Hangi namazın kılınacağına kalben niyet etmek.

B) Namazın İçindeki Farzları (Rükünleri) — 6

18. İftitah (Tahrîme) tekbiri

Namaza “Allahu ekber” diyerek başlamak.

19. Kıyam

Gücü yeten kişinin farz namazlarda ayakta durması.

20. Kıraat

Namazda Kur'an-ı Kerim'den okunması gereken miktarı okumak.

21. Rükû

Namazda usulüne uygun şekilde eğilmek.

22. Secde

Namazda usulüne uygun şekilde secde etmek.

23. Ka‘de-i ahîre

Namazın sonunda, teşehhüd miktarı son oturuşta bulunmak.

Namazın farzlarının sayımı hakkında not

Hanefî kaynaklarında iftitah/tahrîme tekbirinin namazın şartlarından mı yoksa rükünlerinden mi sayılacağı konusunda tasnif farklılığı görülebilir.

Bu sebeple bazı anlatımlarda namazın dışındaki şartlar 7, içindeki rükünler 5 olarak sayılır. Ancak toplam yine 12 olur.

ABDESTİN FARZLARI — 4

24. Yüzü yıkamak

Abdest alırken yüzün tamamını yıkamak.

25. Kolları yıkamak

Elleri ve kolları dirseklerle birlikte yıkamak.

26. Başı mesh etmek

Başın en az dörtte birini mesh etmek.

27. Ayakları yıkamak

Ayakları topuklarla birlikte yıkamak.

GUSLÜN FARZLARI — 3

Hanefî mezhebine göre guslün farzları üçtür:

28. Ağzı yıkamak

Ağzın içini suyla iyice yıkamak.

29. Burnu yıkamak

Burnun içini suyla yıkamak.

30. Bütün bedeni yıkamak

Vücudun hiçbir yerinde kuru bölge kalmayacak şekilde bütün bedeni yıkamak.

TEYEMMÜMÜN FARZLARI — 2

31. Niyet etmek

Teyemmüm ederken niyet etmek.

32. Mesh etmek

Temiz toprak veya toprak cinsinden uygun bir maddeye elleri vurup yüzü; yeniden elleri vurup kolları dirseklerle birlikte mesh etmek.

Teyemmümün farzlarının sayımı hakkında not

Teyemmümün farzları bazı ilmihal tasniflerinde iki, bazılarında üç olarak sayılabilir. Üç olarak sayan tasnifte niyet, yüzü mesh etmek ve kolları mesh etmek ayrı ayrı değerlendirilir.

Bu sayım esas alındığında geleneksel toplam 33 farz olarak ifade edilir.

32 FARZIN KISA ÖZETİ

İmanın şartları — 6

1. Allahü Teâlâ'ya inanmak
2. Meleklerine inanmak
3. Kitaplarına inanmak
4. Peygamberlerine inanmak
5. Ahiret gününe inanmak
6. Kadere inanmak

İslam'ın şartları — 5

7. Kelime-i şehadet getirmek
8. Namaz kılmak
9. Zekât vermek
10. Ramazan orucunu tutmak
11. Hacca gitmek

Namazın farzları — 12

12. Hadesten taharet
13. Necasetten taharet
14. Setr-i avret
15. İstikbâl-i kıble
16. Vakit
17. Niyet
18. İftitah (tahrîme) tekbiri
19. Kıyam
20. Kıraat
21. Rükû
22. Secde
23. Ka‘de-i ahîre

Abdestin farzları — 4

24. Yüzü yıkamak
25. Kolları dirseklerle birlikte yıkamak
26. Başın dörtte birini mesh etmek
27. Ayakları topuklarla birlikte yıkamak

Guslün farzları — 3

28. Ağzı yıkamak
29. Burnu yıkamak
30. Bütün bedeni yıkamak

Teyemmümün farzları — 2

31. Niyet etmek
32. Yüzü ve kolları usulüne uygun şekilde mesh etmek

EZBERLEMEK İÇİN SAYI FORMÜLÜ

6 + 5 + 12 + 4 + 3 + 2 = 32

6 İman + 5 İslam + 12 Namaz + 4 Abdest + 3 Gusül + 2 Teyemmüm = 32 Farz

Son not

Bu liste, Hanefî fıkıh geleneğinde temel dinî bilgilerin öğretiminde kullanılan “32 Farz” tasnifidir. Ayrıntılı fıkhî hükümler, ibadetlerin şartları, vacipleri, sünnetleri ve ibadeti bozan durumlar bundan daha kapsamlıdır.